Ustaw Krosno24.pl jako strona startowa Zaloguj się
Kanał YouTube Ogłoszenia Wasze galerie Wizytówki firm
Filmy
(261)
Anonse
(3829)
Foto
(17182)
Firmy
(129)
Krosno24.pl - Krośnieński Portal Internetowy
Kartki  elektroniczne Katalog Czat Opinie
Kartki
(112)
Strony
(822)
Czateria
(55)
Opinie
(489063)

Mapa portalu: Centrum > Wiadomości

2016-02-13

Mają frajdę na lekcjach, lepią z gliny

Uczniowie Gimnazjum nr 3 w Krośnie mają nietypowe zajęcia artystyczne. Mogą samodzielnie lepić z gliny naczynia i inne przedmioty, wypiekać je w specjalnym piecu do ceramiki.

Szczegóły...

Polska gola! z krzesełek Nowego Stylu

Grupa Nowy Styl dostarczyła 95 tys. krzesełek na dwie areny piłkarskich Mistrzostw Europy we Francji. Wyprodukowane w Jaśle siedziska zamontowano na stadionach w Lyonie i Nicei. Na jednym z nich Polacy rozegrają swój pierwszy mecz w turnieju.

Szczegóły...

Bawili się i pomagali. ''Ostatki'' w Krośnie

Karnawałowe szaleństwa już za nami, ale wróćmy jeszcze do miejsc, gdzie "ostatki" spędzali krośnianie. Po raz pierwszy razem spotkali się miłośnicy różnych dyscyplin sportowych. Wspólnie bawili się też sympatycy Fundacji Otwartych Serc. Jak co roku zbierali datki na rzecz jej podopiecznych.

Szczegóły...


Ostatni tydzień:

  • 13 lutego 2016 (Sobota)
  • 12 lutego 2016 (Piątek)
  • 11 lutego 2016 (Czwartek)
  • 10 lutego 2016 (Środa)
  • 9 lutego 2016 (Wtorek)
  • 8 lutego 2016 (Poniedziałek)
  • 7 lutego 2016 (Niedziela)

  • Pełne archiwum:

  • Pełne, bezpłatne archiwum wszystkich artykułów


  • Wiadomość

    W tym budynku już sto lat osądzają winnych

    Sto lat liczy już budynek Sądu Okręgowego w Krośnie, znajdujący się przy Placu Konstytucji 3 Maja. Zwykle pełnił swoją funkcję, ale mieścił się tam też sztab armii rosyjskiej, szpital i więzienie. Gmach sądu to prawdziwa perła architektury, specjaliści wskazują z jednej strony na typowość budowli dla XIX-wiecznego sądownictwa, ale nie brak w niej także i elementów wskazujących na wyjątkowość obiektu.

    Sąd w Krośnie
    Okazały budynek Sądu Okręgowego w Krośnie powstał w 1913 roku

    Podczas dwudniowych obchodów jubileuszu 100-lecia wzniesienia Sądu Okręgowego w Krośnie (12-13.12) wykład na temat historii budynku wygłosił dr Andrzej Laskowski, historyk sztuki.

    Od średniowiecza sądy były sytuowane przy władzach miejskich, zwykle w ratuszach. Tak było też w Krośnie. Po najstarszym krośnieńskim ratuszu został jedynie obrys widoczny na płycie Rynku, ale także kolejne siedziby sądu mieściły się w centralnym punkcie miasta. Do września 1878 r. Sąd Powiatowy w Krośnie znajdował się w należącej do gminy kamienicy przy Rynku nr 1, po czym przeniósł się w inne miejsce, które z czasem okazało się niewystarczające.

    Co najmniej od 1908 roku podejmowano próby nabycia gruntu, gdzie mógłby stanąć nowy gmach. Ostatecznie początkiem 1911 r. Skarb Państwa zakupił narożną, niezabudowaną działkę u zbiegu dzisiejszych ulic Sienkiewicza i Czajkowskiego, której właścicielem był Mendel Weissmann.

    Sąd w Krośnie
    Historię budynku sądu przygotował dr Andrzej Laskowski, historyk sztuki, pracownik naukowy Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie

    Zdaniem Andrzeja Laskowskiego nowe miejsce usytuowania sądu to na tamte czasy fenomen: - Tendencja była taka, by nowe sądy budować z dala od centrów miast. Sądy traktowane były bowiem jako ważny czynnik rozwoju społecznego, przestrzennego i gospodarczego miasta. Budowano je poza centrum, co sprawiało, że miasto intensywnie rozwijało się w stronę nowego gmachu.

    W Krośnie to ówczesne władze miasta najbardziej naciskały, by sąd pozostał w centrum. Po nabyciu działki, szybko przystąpiono do prac projektowych. W czasach monarchii austro-węgierskiej zajmował się tym departament budownictwa przy ministerstwie w Wiedniu, stamtąd projekty trafiały na prowincję, w tym do Galicji. Często były to projekty anonimowe - tak było też w przypadku Krosna. Nie jest znany autor pierwotnego projektu, ale wiadomo kto go korygował, nadał mu ostateczny kształt - był to Franciszek Skowron - architekt zatrudniony w ministerstwie w Wiedniu.

    Sąd w Krośnie
    Projekt budynku sądu powstał w Wiedniu

    Budowę chciało realizować kilku znanych w całej Galicji budowniczych, wykonawcą został jednak miejscowy przedsiębiorca Wiktor Sikorski. Nadzór nad budową powierzono Stanisławowi Bergmanowi, który błędnie funkcjonuje w literaturze jako autor tego projektu.

    Budowa przebiegła szybko, w ciągu roku obiekt był gotowy. Oddano go do użytku jesienią 1913 roku. Przez kolejny rok dokonywano drobnych przeróbek, by obiekt był jeszcze bardziej funkcjonalny. M.in. z tego okresu pochodzi taras, który znajduje się przed głównymi drzwiami czy podwyższenie muru przy areszcie.

    Sąd w Krośnie
    Jedna z najstarszych fotografii sądu. Rok 1917

    - Gmach nie był tylko siedzibą sądu. Znajdowały się tam różne inne instytucje, m.in. urząd podatkowy, urząd ewidencji katastru podatku gruntowego, mieszkanie geodety ewidencyjnego i to co było tradycyjnie wpisane w program każdego sądu - więzienie - wylicza dr Andrzej Laskowski.

    Niemal przez cały czas sąd w Krośnie pełni swoją pierwotną funkcję. Wyjątek miał miejsce w czasie I wojny światowej, kiedy to w gmachu tym Rosjanie usytuowali swoje dowództwo. Po ich ustąpieniu, sąd przemianowano na szpital, gdzie trafiali ranni poszkodowani w bitwie gorlickiej w maju 1915 roku. Potem pierwotna forma została przywrócona i trwa do dziś.

    Sąd w Krośnie
    Podobnie jak inne obiekty sądowe, krośnieński cechuje się monometalizmem

    Specjaliści zwracają uwagę na wyjątkowość architektury gmachu. Przy wznoszeniu obiektów w XIX wieku hołdowano myśli mówiącej o tzw. architekturze mówiącej, która swoim wyglądem od razu miała informować widza o funkcji budynku. W myśl tej zasady gmachy sądowe przede wszystkim miały być monumentalne, oszczędne w dekoracjach. - One swoją wielkością miały budzić respekt, czasem nawet może strach, co wiązało się z tym, że z zasady sądy były na ogół połączone z więzieniami - wyjaśnia dr Laskowski.

    Sąd w Krośnie
    Budynek jest świadkiem wielu wydarzeń. Protest, 2009 r.

    Budynek w Krośnie, mimo że miał rangę jedynie sądu powiatowego, jest więc pod wieloma względami typowy dla ówczesnej architektury, ale nie brakuje mu jednak cech, które go wyróżniają.

    Należy do nich położenie obiektu - ciągle w centrum miasta. Nowy gmach usytuowany dziś przy Placu Konstytucji 3 Maja stał się ważnym elementem porządkującym przestrzeń. W naturalny sposób budynek sądu stanowił tło dla uroczystości, które odbywały się w tym miejscu, m.in. odsłonięcia pomnika Łukasiewicza w 1932 roku.

    Sąd w Krośnie

    Sąd w Krośnie odróżnia od innych także nieregularna bryła spowodowana narożnym usytuowaniem, kształtem działki, różnicą w wysokości terenu. Dobudowany do sądu budynek aresztu jeszcze bardziej tę nieregularność sądu podkreśla. - Było to coś wyjątkowego, co było ewenementem na tle tej powtarzalnej i dość nudnej architektury sądu w Austro-Węgrzech - dodaje historyk sztuki. Tendencja różnicowania prostych budowli dopiero miała się rozwijać.

    W Krośnie odważono się także na nawiązania do lokalnej tradycji. Jednym z przejawów tej tendencji jest budowanie gmachów z surowej cegły - w Krośnie nie brakowało takich obiektów w II połowie XIX wieku. Nietypowe jest też to, że zastosowano formy narodowe. Patrząc na górną część fasady budynku widać silne inspiracje architekturą renesansową, przywodząca na myśl chociażby krakowskie sukiennice.

    W architekturze sądu - mocno zakorzenionej w XIX wieku, można ponadto znaleźć elementy wiedeńskiej secesji - stylu, który w 1913 powoli staje się przeżytkiem. Projektanci wyszli też jednak naprzód, stosując motywy art-déco, typowe dla okresu międzywojennego.

    Sąd w Krośnie

    W 1998 roku gmach krośnieńskiego sądu został rozbudowany. Zabieg ten oznaczał duży przełom dla architektury z tego rejonu - pokazał, że można budować w obecnych czasach gmachy nowoczesne w otoczeniu historycznym. - Byłem bardzo pozytywnie zaskoczony, kiedy zobaczyłem nową część krośnieńskiego sądu, ona była zupełnie czymś nowym na Podkarpaciu. Mamy zderzenie dwóch form: historycznej i nowoczesnej w sposób kulturalny i harmonijny - potwierdza dr Laskowski.

    Twórcą nowego skrzydła krośnieńskiego sądu był zmarły niedawno Wojciech Obtułowicz, architekt z Krakowa.

    Jest on również autorem projektu gmachu Sądu Okręgowego w Krakowie, polskiego pawilonu na wystawie Expo 2000 w Hanowerze, a także adaptacji dawnej elektrowni tramwajowej w Warszawie na cele Muzeum Powstania Warszawskiego.

    Sąd w Krośnie
    Obchodom 100-lecia sądu towarzyszyła wizyta delegacji z najwyższych szczebli władzy w Polsce i na Węgrzech

    - Zarówno gmach sądu w Krośnie, jak i jego dobudowa absolutnie pozwalają Krosnu i temu obiektowi na znalezienie się w nienapisanej jeszcze syntezie dziejów architektury Polskiej XIX i XX wieku. Myślę, że obie części zasługują, aby tam się znaleźć z uwagi na swoją wyjątkową formę - podkreśla dr Andrzej Laskowski.

    Opracowano na podstawie wykładu dr. Andrzeja Laskowskiego, historyka sztuki, pracownika naukowego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

    (2013-12-22/12:21:09)
    (an), fot. Damian Krzanowski, (archiwum)

    REKLAMA

    Komentarze do artykułu:





    Zaloguj się, aby komentować artykuły.



    Wyszukiwarka

    REKLAMA



    Partnerzy
    portalu:
    Stimo Sklep Sfera PC Radio Taxi 9626 PWSZ w KrośnieMedia Design
    Informacje  | WiadomościArchiwumPrognoza pogody
    Kultura  | Wydarzenia kulturalno-rozrywkoweArchiwum • Terminarze kin: Sokół, artKino
    Krosno  | O mieścieSamorząd
    Internet  | Katalog lokalnych stron
    Komunikacja internetowa  | Tablica ogłoszeńOpinieCzatKartki elektroniczne
    Informator:  | FinansePizza na telefonDania na telefon • Rozkłady: MKS, PKS, PKP, busyPolicjaKsiążka telefoniczna
    Kupuj:  | Bilety
    Archiwum wydarzeń 
    specjalnych
     
    | Biennale Lnu 2002 • Wybory samorządowe 2002, 2006, 2010, 2014Flash mob • Galicja Blues Festival: 2004, 2005, 2006, 2007Biennale Fotografii o Krośnie 2000-2005Zabytki poprzemysłowe PodkarpaciaFinał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy 2005Wyprawy rowerowe 2005Zlot 4x4 2004-2006Plebiscyt na najpopularniejszego sportowca Krosna - 2005-2008Górskie Zawody Balonowe 2000-2009Kartki z wakacji 2003-2006

    Krośnieński Portal Internetowy Krosno24.pl. Istnieje od 2002 r. Wydawcą portalu jest firma SpeedArt.
    Uproszczona wersja portalu na telefon komórkowy: www.krosno24.mobi
    Kontakt z redakcją: e-mail - redakcja@krosno24.pl, tel. 13 493 44 44

    Nowości / Zespół / Prywatność / Prawa autorskie / Oglądalność portalu / Patronat medialny / Reklama / Kontakt / Więcej